Zapewne gdy piszę te słowa pod domem gen. Jaruzelskiego zbierają się ludzie, którzy w ciszy będą palić znicze. 13 grudnia 1981 roku to data, którą ciągle jeszcze pamiętamy i obchodzimy, ale stopniowo indywidualne wspomnienie jest zastępowane przez medialny przekaz. Póki więc jeszcze jest ono jakieś, trzeba je uwieczniać - co niniejszym czynię.

Oto moje wspomnienie. W roku 1981 miałem 10 lat, chodziłem do 3 klasy szkoły podstawowej. Nie byliśmy rodzinnie ani związani z opozycją, ani z komunistycznym państwem - rodzice byli nauczycielami szkół średnich i wyższych. Polityką interesowali się, ale raczej nie uczestniczyli w niej aktywnie. Rok 1980 i 1981 był obecny w ich rozmowach przede wszystkim z perspektywy pogarszającej się sytuacji ekonomicznej - i tak ja, jako dziecko, postrzegałem to co się działo.

Bardzo wczesnym rankiem - była może szósta rano i telefony działały - zadzwonili znajomi rodziców. Przekazali, jak mi potem rodzice powiedzieli, krótką informację: "Po rondzie jadą czołgi. Rosjanie wkroczyli." Dla mnie był to dosłownie Dzień Bez Teleranka, bo oczywiście wstałem i włączyłem telewizor - jak co niedzielę. Rozumiałem, że stało się coś ważnego, ale jednocześnie najważniejszą informacją była ta, że w poniedziałek nie trzeba bedzie iść do szkoły. Patrole wojska na ulicach wywoływały bardziej zainteresowanie niż strach - jak każdego chłopaka w tym wieku, fascynowała mnie broń, mundury oraz stojące gdzieniegdzie transportery opancerzone i czołgi.

Pamiętam za to poczucie krzywdy, kiedy okazało się, że nie możemy w tym roku - jak zawsze na Święta - pojechać do rodziny w Góry Świętokrzyskie. I radość, gdy okazało się, że Ojciec jednak zezwolenie gdzieś "wyprosił" - choć jedynie na podróż pociągiem, a nie samochodem. Informacje o gwałtownych wydarzeniach tego czasu - pacyfikacji "Wujka", demonstracjach, represjach, aresztowaniach - nie docierały do moich uszu - nawet jeśli rodzice słuchali polskich radiostacji z Zachodu, nie mówili mi o tym. Grudzień roku 1981 to dla mnie także wspomnienie pokrytego śniegiem kraju, nieprzetartych dróg i stojących zakładów przemysłowych. Nigdy później nie widziałem takiego obrazka.

Strach poczułem długo później - w drugiej połowie lat 80-tych. Czułem go wtedy gdy milicjanci zatrzymali mi siostrę - bo wygłupialiśmy się na dworze - a ona była w wieku licealnym. Czułem go gdy mnie samego zatrzymali i dopiero po dłuższym przesłuchani wypuścili - bo wracałem z imprezy bez dokumentów. Czułem kiedy nauczyciel wpadał w histerię, kiedy na lekcji PO na temat wojen sprawiedliwych i niesprawiedliwych (oczywiście niesprawiedliwe prowadzą kraje kapitalistyczne, a sprawiedliwe - kraje socjalistyczne) ktoś zapytał "a jaką wojnę, panie psorze, prowadzi Związek Radziecki w Afganistanie?".

Miałem go poczuć wreszcie raz a dobrze, kiedy na idących ulicą milicjantów wołaliśmy przez okno szkoły "wujek!", a oni w swoim zomolskim móżdżku słyszeli coś zupełnie innego, zapewnie "ch..." i przybiegli by nas zatrzymać. Na szczęście dyrektorka nie pozwoliła nas zabrać ze szkoły - kto wie, może skończyłbym jak Przemyk. Stopniowo dowiadywałem się, dlaczego na ścianach wiednieje znak Polski Walczącej, kto to był Popiełuszko, dlaczego rano na ulicy widnieje napis "Katyń pomścimy!", a po południu jest starannie zamazany.

Stan wojenny i wczesne lata osiemdziesiąte to jednak dla mnie wspomnienie raczej smutne niż straszne. Zwykłem określać się mianem radykalnego, zaprzysięgłego i nieprzejednanego antykomunisty, ale u podstaw tej postawy nie leżą jakieś traumatyczne przeżycia. Leżą późniejsze lektury i spotkania z ludźmi opozycji, ale przede wszystkim świadomość, że 13 grudnia 1981 Jaruzelski ukradł nam dekadę, pogłębiając i przedłużając zapóźnienie cywilizacyjne, które i tak już przeżywaliśmy. Uważam, że Jaruzelski za stan wojenny pownien być osądzony i zdegradowany do szeregowca, przekreślił bowiem piękną karierę frontową późniejszymi swoimi dokonaniami jako oficera LWP i architekta oraz wykonawcy stanu wojennego. Kraj opuściło kilkaset tysięcy ludzi - i praktycznie dopiero teraz, 20 lat po obaleniu komunizmu, dojrzało nam kolejne równie wartościowe pokolenie. Ale przede wszystkim ma krew na rękach, krew kilkudziesięciu ofiar stanu wojennego i co najmniej kilkuset, które zamordowano - otwarcie albo skrytobójczo - kiedy rządził krajem. Także i w mojej rodzinie - Jacek Stefański, ten bez którego gra grupa "Bez Jacka", był moim dalekim kuzynem.

Nie mieszkam w Warszawie, nie zapalę dziś znicza pod domem gen. Jaruzelskiego. Ale jestem z tymi, którzy to robią.